Nhân viên của bạn hỏi bạn mọi thứ, kể cả những việc họ hoàn toàn có thể tự quyết. Bạn tự hỏi “sao đội mình không chủ động hơn?” — nhưng có một khả năng bạn chưa nghĩ tới: họ không thụ động vì bản chất họ như vậy. Họ thụ động vì tư duy lãnh đạo của bạn đang dạy họ làm vậy.
Đội ngũ phản chiếu đúng tư duy của người lãnh đạo
Mỗi lần bạn tự tay sửa lại việc nhân viên làm thay vì để họ tự sửa, mỗi lần bạn đưa ra câu trả lời ngay thay vì hỏi ngược lại “bạn nghĩ nên làm sao?”, bạn đang DẠY ĐỘI NGŨ RẰNG KHÔNG CẦN TỰ NGHĨ — vì sếp sẽ nghĩ hộ. Đây không phải lỗi của nhân viên. Đây là hệ quả trực tiếp từ cách lãnh đạo đang vận hành, dù hoàn toàn không cố ý.
Đội ngũ thụ động không phải vấn đề tuyển dụng. Thường là vấn đề của chính cách lãnh đạo đang phản hồi mỗi ngày.
3 thói quen lãnh đạo vô tình dạy đội ngũ trở nên thụ động
- Luôn đưa ra câu trả lời ngay khi được hỏi — dù nhanh gọn trong ngắn hạn, nhưng dần dần đội ngũ học được rằng hỏi luôn nhanh hơn tự nghĩ, nên họ hỏi nhiều hơn thay vì tự quyết nhiều hơn.
- Sửa lại kết quả mà không giải thích vì sao — nhân viên thấy công sức bị sửa lại không hiểu lý do sẽ dần bớt cố gắng đưa ra phán đoán riêng, chỉ làm đúng những gì được chỉ rõ.
- Phản ứng tiêu cực khi có sai sót từ quyết định tự chủ — nếu một lần nhân viên tự quyết định và bị trách mắng nặng nề, họ học được bài học “an toàn hơn là không tự quyết định gì cả”.
Tư duy lãnh đạo tạo ra sự chủ động: hỏi ngược, không trả lời ngay
Thay đổi nhỏ nhưng mạnh: khi nhân viên hỏi một câu họ có đủ thông tin để tự trả lời, đừng trả lời ngay. Hỏi ngược lại: “Bạn nghĩ nên làm gì?” Nếu câu trả lời của họ hợp lý, xác nhận và để họ thực hiện. Nếu chưa hợp lý, hỏi thêm câu dẫn dắt thay vì đưa đáp án — quá trình này rèn luyện cơ bắp ra quyết định của họ, thứ không thể xây bằng cách luôn được cho đáp án sẵn.
- Giao quyền kèm bối cảnh, không chỉ giao việc: Giải thích “tại sao” đằng sau mỗi nhiệm vụ giúp nhân viên tự ra quyết định đúng hướng khi gặp tình huống chưa lường trước.
- Cho phép sai trong phạm vi an toàn: Xác định rõ những quyết định nào nhân viên được tự làm và chấp nhận sai, để họ dám thử thay vì luôn chờ xin phép.
- Khen ngợi QUÁ TRÌNH ra quyết định, không chỉ kết quả: Khi nhân viên tự quyết định đúng, ghi nhận rõ ràng cách họ suy nghĩ — điều này củng cố hành vi chủ động về lâu dài.
Lần tới khi được hỏi — hỏi ngược lại trước
Ngày làm việc tiếp theo, khi có nhân viên hỏi một câu họ có thể tự trả lời, thử nói: “Bạn nghĩ nên làm gì?” thay vì trả lời ngay. Quan sát phản ứng của họ — đây là bước đầu tiên để xây dựng một đội ngũ chủ động thật sự.
Lãnh đạo giỏi nhất không phải người có nhiều câu trả lời nhất
Là người đặt đúng câu hỏi để người khác tự tìm ra câu trả lời — vì mỗi lần họ tự tìm ra, khả năng tự chủ của họ lớn lên một chút, và bạn bớt phải là người duy nhất chịu trách nhiệm suy nghĩ cho cả đội.
Muốn xây dựng đội ngũ chủ động thay vì luôn chờ chỉ đạo?
Đặt lịch tư vấn 1-1 với Coach Phạm Tùng để xây dựng phong cách lãnh đạo giúp đội ngũ tự vận hành tốt hơn.
ĐẶT LỊCH TƯ VẤN
